شمس با علويه ترجمه كرده‌ايم بدين‌جهت كه مقصود قاضىزاده اين است كه مريخ را بعنوان مثال آورده است نه حصر ، چنان كه در عبارت نخستين گفته است : مريخ كاسف مشترى و مشترى كاسف زحل است ، پس سخن از فلك شمس در زير فلك مريخ بودن ، در حقيقت سخن از فلك شمس در زير افلاك علويه بودن است . نكته 667 هزار و يك نكته در ذكر آلات رصدى قدماء است كه در حدود بيست و شش قسم آنها را در آن نكته آورده‌ايم ، و برخى از آلات رصدى ديگر نيز از قدماء يافته‌ايم كه بايد بر آنها افزوده شود ، و سخن ما در صدر نكته مذكور اين است : ابو على حسن مراكشى كتابى در وصف آلات رصدى به نام جامع المبادى و الغايات ، تنصيف كرده است كه نصف اوّل آن بفرانسه ترجمه شده است و به چاپ رسيده است . نگارنده نه توفيق تحصيل خود كتاب جامع را تاكنون يافته است ، و نه مترجم بفرانسه آن را . و آلاتى را كه در اين نكته نام برد ساليان دراز آنها را در كتب مربوطه يافته است كه هر يك را با ذكر مآخذ آن بطور اختصار معرّفى مىكند كه براى اهل فن بسيار مفيد است تا اگر فرصتى دست داد هر يك را شرح و تفسير كند ، الخ . يكى از آن آلات كه اختلاف منظر كوكب را بدان رصد و معلوم مىكردند ، « آلت ذات الشعبتين » است . شماره سوم نكته مذكور هزار و يك نكته در ذكر اين آلت است كه گفته‌ايم : و ديگر ذات الشعبتين است كه در فصل دوازدهم مقاله پنجم مجسطى با بيان آن مذكور است . و خفرى نيز در شرح تذكره خواجه طوسى - در اول فصل دوازدهم باب ثانى آن - در بيان ذات الشعبتين ، متن همان فصل ياد شده مجسطى با شرح